Czy naprawdę znasz źródła azotu?
Dodano: 04.05.2021, 00:00
Cały czas prowadzone są prace nad uzyskaniem nawozów azotowych o wydłużonym działaniu. Jakie są przyczyny – ekonomia i ekologia.
Azot jest uważany za najbardziej plonotwórczy składnik pokarmowy i stosowany zazwyczaj w największych ilościach w nawożeniu warzyw. Jest to spowodowane kilkoma czynnikami. Po pierwsze, większość warzyw wykazuje duże zapotrzebowanie na ten składnik (tab. 1.). Po wtóre, prawie zawsze w glebie jest zbyt mało azotu w formie dostępnej dla roślin (gleby organiczne zawierają go więcej niż mineralne). Prawie zawsze więc występuje konieczność stosowania tego składnika.
Dodatkową cechą czyniącą azot wyjątkowym w życiu roślin jest fakt, że może być pobierany w postaci różnych związków, głównie jako jony azotanowe i amonowe oraz w zdecydowanie mniejszych ilościach w postaci cząsteczek mocznika lub aminokwasów (głównie jako dokarmianie pozakorzeniowe).
Klasyczny podział nawozów azotowych opiera się na formach azotu w nich występujących. Wyszczególniamy takie grupy, jak: amonowe, saletrzane, saletrzano-amonowe i amidowe. Obecnie traci on na znaczeniu, ponieważ wiele współcześnie stosowanych nawozów z tej grupy jest mieszaniami różnych źródeł azotu. Z tego powodu przedstawiamy poszczególne nawozy azotowe lub ich grupy od różnych producentów, z naciskiem na zasady prawidłowego stosowania.
O przedłużonym działaniu
Nawozy azotowe muszą być stosowane w dawkach dzielonych, ponieważ istnieje ryzyko wymywania tego składnika w formie azotanowej. Nawet gdy stosujemy zredukowaną formę azotu (amon lub amid), w glebie jest ona nitryfikowana do azotanu. Cały czas prowadzone są prace nad uzyskaniem nawozów azotowych o wydłużonym działaniu. Ich celem jest uzyskanie produktu, w którym całą dawkę azotu aplikuje się jednorazowo przedsiewnie lub pogłównie. Z jednej strony ma to ułatwić pracę ogrodnikom, a z drugiej ma duże znaczenie ekologiczne, ponieważ znaczna część azotu z nawozów jest tracona w procesie wymywania lub ulatniania się do atmosfery.
Najczęściej źródłem azotu w tych nawozach jest azotan amonu, ewentualnie w mieszance z siarczanem amonu. Większość rozwiązań opiera się na wykorzystaniu inhibitorów nitryfikacji spowalniających przemianę amonu do azotanu. Niestety, inhibitory są kosztowne, co przekłada się na wyższe ceny nawozów. Pierwszym nawozem z tej grupy sprzedawanym w Polsce był ENTEC, już wycofany z naszego rynku. Obecnie został zastąpiony nawozem o handlowej nazwie NovaTec, w którym zastosowano jako inhibitor nitryfikacji DMPP (fosforan 3,4 dimetylopirazolu). Nawóz jest produkowany w kilku wersjach NPK z dodatkiem mikroskładników. Dodatek inhibitora wydłuża działanie azotu w NovaTec do 6–10 tygodni.
Kolejną metodą wydłużenia działania jest kondensacja mocznika z formaldehydem. Polimery mocznika charakteryzują się zmniejszoną rozpuszczalnością w wodzie, co wydłuża uwalnianie azotu. Tego typu nawozy z powodu wysokiej ceny nie są stosowane w uprawach polowych warzyw.
Inną metodą zwiększenia efektywności nawożenia azotem jest produkcja nawozów otoczkowanych, w których granule pokrywa się specjalną warstwą siarki, wosków lub żywic. Na polskim rynku dostępne są takie produkty, jak Agromaster i Agroblen. Jeszcze innym rozwiązaniem wydłużenia działania azotu może być zastosowanie nawozów uzyskiwanych z termicznej hydrolizy białka, np. Fertil. Są to nawozy organiczne o ustabilizowanej zawartości azotu, produkowane w formie pelletu lub granulatu, przystosowane do wysiewu standardowymi rozsiewaczami.
Nawozi i chroni
Cyjanamid wapnia CaCN2 zawierający 19,8% N i 50% CaO sprzedawany jest pod nazwą handlową Perlka, dawniej produkowany i znany starszym ogrodnikom jako Azotniak. Miał formę pylistą i był kłopotliwy przy stosowaniu. Obecnie dostępna Perlka ma postać granulowaną i jest łatwa w aplikacji zwykłym rozsiewaczem do nawozów. Azot zawarty w cyjanamidzie nie jest bezpośrednio dostępny dla roślin. Jest typowym nawozem przedwegetacyjnym (nawóz należy wymieszać z glebą). Cyjanamid wapnia musi przejść wiele skomplikowanych reakcji w glebie, aby azot został przekształcony do form amonowej i azotanowej – pobieranych przez rośliny. Związki chemiczne powstające podczas tych reakcji (o charakterze cyjanków) są bardzo trujące. Następuje wówczas swoista dezynfekcja gleby. Unicestwieniu ulega wiele mikroorganizmów i nasion chwastów (doświadczenie z uprawą kapusty na zbiór wczesny).
Z powodu tej fitotoksyczności musi być zachowana przerwa pomiędzy aplikacją cyjanamidu a siewem lub sadzeniem warzyw. Przyjmuje się, że na każde 100 kg Perlki na hektar należy zachować 2–3 dni karencji. Inaczej mówiąc, nawóz ten należy stosować minimum 2 tygodnie przed założeniem uprawy. Gdy gleba jest zimna i sucha, okres karencji należy wydłużyć, ponieważ tempo reakcji chemicznych jest uzależnione od tych czynników.
Perlka może być również stosowana w ograniczonym zakresie do nawożenia pogłównego. Należy tylko przestrzegać zasady, aby rośliny były suche, a ich budowa anatomiczna uniemożliwiała zatrzymywanie się na nich granul, np. na otwartych rozetach sałaty czy kapusty. Powolne uwalnianie azotu z cyjanamidu należy uznać za cechę korzystną.
Dodatkową zaletą Perlki jest jej odkwaszające działanie, ponieważ przy zawartości CaO wynoszącej 50% wpływ tego nawozu na odczyn może być już zauważalny. Reasumując, cyjanamid wapnia może być dobrym rozwiązaniem dla upraw, w których występują choroby odglebowe, np. warzywa kapustne czy rzodkiewka. Należy równocześnie podkreślić, że trzeba go stosować zgodnie z instrukcją.
Autor: dr Piotr Chohura UP Wrocław
Spodobał się Tobie nasz artykuł? Kliknij w link, zamów bezpłatny egzemplarz
miesięcznika Warzywa i Owoce Miękkie i czytaj do woli https://bit.ly/2Q4H9YH
Szukasz nawozów sprawdź naszą bogatą ofertę
https://www.ogloszenia.agro.pl/sor-nawozy/
Mogą Cię zainteresować:
